Włócząc się pośród innych realizacji życia.Piotr Blajerski
kurator: Piotr Lisowski
czas trwania wystawy: 21 marca–4 maja
Wystawa Piotra Blajerskiego Włócząc się pośród innych realizacji życia to spekulatywna wizja budowy wspólnoty pozbawionej szowinizmu gatunkowego. Artysta przygląda się procesom kształtującym biologiczne życia, rejestrując to, co na co dzień zazwyczaj pozostaje niezauważalne. Filmuje i fotografuje napotkane na swojej drodze zwierzęta, przyglądając się ich egzystencji i śmierci. Nawiązuje specyficzny rodzaj relacji, wchodząc w rolę widzącego i czującego świadka, który dzieli się osobistym doświadczeniem przekraczania horyzontu widzenia i empatii.
Te spotkania, często podyktowane przypadkiem czy zaciekawieniem, stają się polem zmiany optyki w postrzeganiu świata jako przestrzeni zdominowanej przez człowieka. W swojej metodzie pracy Piotr nie dokumentuje, ale raczej utrwala zastane sytuacje, stając się w sposób naturalny ich częścią. Wycofuje się, porzuca komentarz, uwypuklając relację, którą w danym przypadku nawiązuje ze spotkanym bytem. Bohaterowie jego projektów eksplorują nieznane przestrzenie, poszukują pożywienia, kopulują, przemieszczają się, umierają. Podlegają procesom życiowym. Pozostają wspólnotą bytów – ekosystemem tworzonym przez istoty ludzkie i nie-ludzkie (zwierzęta, rośliny czy mikroorganizmy).
Zmiana podejścia do istot żywych kształtowała się przede wszystkim wraz z rozwojem myśli posthumanistycznych. Przekraczanie idei antropocentryzmu pociągnęło za sobą krytyczną analizę dotychczasowego, tradycyjnego podejścia do zwierząt, zarówno w samej sztuce, jak i w problematyce pozaartystycznej. Dziś żyjemy w czasach, kiedy społeczność innych istot nabiera szczególnego znaczenia. Krążące widmo „epoki antropocenu” oraz pogłębiający się kryzys klimatyczny zmusza do fundamentalnej zmiany w myśleniu o planecie i jej ekosystemie. Kluczowe wydają się refleksje dające odpowiedzi na pytania, jak żyć w międzygatunkowej wspólnocie? Jak z troską budować środowisko, w którym wszystko funkcjonuje na zasadzie splotu relacji?
Na wystawie Piotr Blajerski przyjmuje strategię opartą na empatii, którą realizuje poprzez obserwację oraz wędrówkę, zarówno fizyczną jak i mentalną. W prezentowanych pracach odczuwalne pozostaje napięcie między procesem powolnej zagłady i przemijania, a wizją budowy rodzaju wspólnoty widzianej z perspektywy postantropocentrycznej.
A jeśli jesteśmy, rozmowa będzie prowadzona tak, by siebie zobaczyć w innym wymiarze. Może nam się wydawać, że wiemy co to okrucieństwo, cywilizacja przyszłości, że znamy naturę człowieka i jej cudowne przemiany. Po „wejściu” do komnaty być może ktoś z nas czuje niepokój i strach, że wszystko w co wierzymy, co w nas najlepsze, to mit, który sami wytworzyliśmy dla lepszego samopoczucia. Ale też ktoś może poczuć spokój i stabilizację z powodu niezmienności człowieczej naiwności.
Zagłada jest tutaj postrzegana w kategoriach wymierania – procesu zaniku gatunków, zmian planetarnych wywołanych przez działalność człowieka. Jednakże to wspólnota nadal pozostaje szansą na zbudowanie relacji, które są podstawą realizującego się na różne sposoby biologicznego życia. Artysta postrzega postantropocentryzm jako konstruktywny sposób myślenia, będący jednocześnie odrzuceniem eschatologicznej postawy i wyrazem pokory zrywającej z antropocentrycznym egoizmem.
Działania Piotra pozbawione są dystansu i uprzedmiotowienia. W założeniu mają uruchamiać pokłady empatii i krytyczne spojrzenie na przyzwyczajenia w postrzeganiu i pojmowaniu innego życia. Motyw wędrówki – akcentowany w tytule wystawy – stanowi zaproszenie do powolnego odkrywania tego, co ukryte. Stanowi impuls do wyczulenia spojrzenia przełamującego porządek społeczny, gdzie osoby nie-ludzkie funkcjonują jedynie jako zasoby. W tym przypadku stają się tak samo ważnymi aktorami jak ludzie.
Biogramy
Piotr Blajerski (ur. 1980) – absolwent Wydziału Grafiki i Sztuki Mediów Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. Tworzy wideo, fotografie i instalacje dźwiękowe, a także performatywne wydarzenia wspólnotowe. Jego prace eksplorują możliwość poszerzenia granic poznania, świadomości i wolności jednostek wobec uwarunkowań społecznych oraz złożoności dynamiki władzy i wspierających ją narracji; projektują przyszłość, w której przestają obowiązywać obecne ideologiczne pewniki oraz propagują perspektywę postantropocentryczną, poszerzającą granice wspólnoty i empatii. W 2023 roku rozpoczął studia doktoranckie na Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Mieszka i pracuje we Wrocławiu.
fot. Archiwum Artysty
Piotr Lisowski – kurator i historyk sztuki, autor wystaw, tekstów, redaktor publikacji, niezależny badacz sztuki współczesnej. Dyrektor artystyczny 66P Subiektywnej Instytucji Kultury. W latach 2017–2022 związany z Muzeum Współczesnym Wrocław, którym kierował w 2020 roku. Wcześniej, w latach 2007–2016, był kuratorem i opiekunem kolekcji CSW Toruń, a także współtwórcą niezależnej GALERII MIŁOŚĆ (2014–2017). Wykłada na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz na kierunku Mediacja Sztuki Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu.
fot. Małgorzata Kujda
Zespół 66P i osoby współpracujące
Organizacja, produkcja i realizacja: Renata Jarodzka, Rafał Jarodzki, Anna Krukowska, Piotr Lisowski, Mirek Łuckoś, Mirek Chudy, Marta Strzępek, Tomek Serediuk, Marcin Caliński, Danuta Krzywicka, Teresa Hajłasz-Golonka, Bartosz Gierczak, Michał Czapliński, Patrycja Ucieklak
Promocja: Magda Kotowska
Identyfikacja graficzna: Kinga Gralak
Tłumaczenia: Iuliia Lytsevych, Karol Waniek